L’eiretatge de la Roma anciana dins de la configuracion del pòble occitan es decisiva. Pensam a la meteissa lenga que proven del latin. Lo procès de conquista comencèt per la Provença, quand la colònia grèga de Massalia (l’actuala Marselha) demanda d’ajuda militara als romans l’an 125 aC pels sieus conflictes amb los pòbles autoctòns del territòri. La conquista romana acabèt amb las guèrras de la Gàllia pendent lo govèrn politic e militar de Juli Cesar al sègle I aC. Aquela conquista foguèt tanben ligada a las guèrras intèrnas de las poderosas familhas patrícias romanas.
La meteissa Massalia foguèt incorporada definitivament a l’Empèri Roman pel sieu supòrt al general Pompèu lo Grand, enemic de Juli Cesar. Lo meteis nom de la Provença proven del nom latin “provintia”, la província. Narbona venguèt la granda vila romana al sud, fondada amb lo nom de Colonia Narbo Martius (del dieu Mart) l’an 118 aC. Bordèus foguèt conquistada l’an 60 aC. Tolosa venguèt pendent qualques epòcas la quatrena vila mai poblada del costat occidental de l’Empèri.
Parlam sustot de las vilas perque l’Empèri Roman foguèt urban, amb una sèria de vilas connectadas per las “vias”, las autorotas de l’epòca. Per la longa preséncia del domeni roman, podèm afirmar que las tèrras occitanas foguèron de las mai romanizadas de tot l’Empèri.
Las vias romanas jonhián las principalas vilas de l’Empèri e organizavan una ret d’escambi d’informacion, de cultura e d’economia. Doas èran las vias principalas que traversavan los territòris que serián posteriorament Occitània.
La Via Aquitana jonhiá Narbona amb Tolosa e Burdèus. Lo sieu bastiment comencèt l’an 14, après lo domeni de las tribus autoctònas al nòu poder roman, e la siá longitud superava los quatre cents quilomètres. Los sieus “creadors” foguèron los magistrats Gneus Domicius Aenobarbus e Quintus Fabius Maximus Allobrogicus.
La Via Domitia jonhiá la província romana d’Ispània amb la Peninsula Italiana e amb la capitala de l’Empèri, amb una rota totjorn prèpa a la còsta maritima. Lo sieu bastiment comencèt solament dos ans abans de la fondacion de la Narbona romana, l’an 120 aC. Justament la vila de Narbona èra l’endrech ont se jonhián la Via Aquitana e la Via Domitia e nos mòstra l’importància d’aquela vila en la vertebracion d’aquela region de l’Empèri.
Narbona foguèt la granda vila del sud de la Gàllia, ont se trobavan las vias principalas. Capitala de la província de la Narbonense, lo sieu territòri urbanitzat superava los dos quilomètres carrats. Ongan los visitants pòdon visitar lo musèu de l’Horreum, un magazin per depausar de granatges. Podètz tanben visitar qualques fragments de la Via Domitia e de l’anciana muralha.
Nimes venguèt una colònia romana l’an 50 aC amb lo nom de Nemeasus, malgrat que dempuèi l’an 120 aC èra dominada pels romans. Fòrça soldats de l’armada de Juli Cesar recebèron de tèrras e s’installèron dins la vila. Del sieu passat roman podèm encara visitar l’Ostal Cairat, un temple bastit per l’emperaire August, l’anfiteatre de fins del sègle I e qualques fragments de l’anciana muralha e la Tor Magna.
La vila de Massilia (Marselha) per la siá situacion geografica, venguèt tanben un emplaçament basic del comèrci entre l’interior de la Gàllia e l’Empèri Roman. La vila aprofechèt l’estructura urbanistica de l’anciana Massilia grèga.
L’AASOC TOTJORN AMB LA SAPIÉNCIA !!!
L’AASOC TOTJORN AMB L’OCCITAN !!!
