S’an debanat es XXIII Jornades Transpirenenques en Salardú (Val d’Aran), ena Aubèrja Era Garona, dedicades en aguesta edicion ara demografia pirenenca e organizades, entre d’auti, pera Coordinadora de Centres d’Estudis de Parla Catalana (CCEPC), per Institut Ramon Muntaner (IRMU) e, en qualitat d’anfitrion, peth Centre d’Estudis Aranesi.
Pendent era jornada deth 24 d’octobre sigueren presentades diuèrses comunicacions sus es estudis qu’an realizat es ponents, en tot tractar eth tèma demografic de diferenti punts d’enguarda: geografic, istoric e sociau.
En aguest article non mencionam sonque bèri uns d’aguesti trabalhs de grana qualitat. Dempús dera introduccion e era planvenguda de Narcís Figueras i Capdevila, president dera CCEPC e vicepresident der IRMU, Pèir Còts e Casanha, president deth Centre d’Estudis Aranesi, hec un brèu repàs dera istòria demografica dera cadea pirenenca, des des tempsi medievaus, quan eth territòri ère densament poblat e des diferenti auments e disminucions en foncion deth devier istoric, damb capítols coma era Pèsta Nera, es guèrres de religion des sègles XVI e XVII, era industrializacion deth sègle XIX, era despoblacion en XX, era arribada deth torisme damb ua importanta immigracion en bères comarques e era aparicion deth fenomèn des new rurals.
Alexandra Capdevila i Muntadas, doctora en Istòria e professora dera UOC e der AUSP, membre deth Centre d’Estudis Vilassarencs, qu’a realizat grani estudis sus era immigracion occitana des sègles XVI e XVII enes comtats dera Catalonha deth Nòrd. Dempús d’ua exaustiva recèrca sustot mejançant es archius parroquiaus, era investigadora descorbic qu’eth Tractat des Pirenèus der an 1659 non supausèc ua ruptura brusca des fluxi migratòris entre es territòris occitans e es catalans, aumens enquiara fin deth sègle XVII. Mès que mès es parròquies ath torn de Perpinhan, en Rosselhon, pera proximitat geografica, mantengueren bona part d’aguest flux migratòri provenent des tèrres occitanes.
Pèir Còts e Casanha, istorian e investigador der auviatge dera Val d’Aran, presentèc era comunicacion “Deth boom demografic ath despoblament. Exemple deth municipi d’Es Bòrdes (Lairissa)” damb ua analise dera evolucion demografica d’aguest nuclèu des deth sègle XVII enquiath començament deth sègle XX, en tot emplegar diferenti censi ath long dera istòria. Es nuclèus que configuren Es Bòrdes experimentèren un increment demografic constant enquia miei sègle XIX (1857, concrètament), entà experimentar, dempús, ua devarada constanta. Entre es motius dera devarada demografica en sègle XIX, pòden citar-se era crisi des hèires ramadères tradicionaus, pera concurréncia dera lan australiana, e era atraccion laborau de Bordèu e deth sòn pòrt comerciau, e, coma dada curiosa, era preséncia de cognòms castelhans provenents des carabinèrs espanhòus que se maridauen damb hemnes araneses.
Tanben siguec presentat er interessant estudi “Pobles Abandonats. Claus per al desenvolupament territorial”, qu’a analisat era situacion des nuclèus uedi demograficament o damb un volum de poblacion fòrça redusit, e aqueri que non mantien sonque ua aucupacion estacionau basada sustot en torisme. Aguest trabalh aurie de servir entà rebrembar qu’es nòstes pòbles formen part deth nòste auviatge materiau e immateriau e entà ajudar a plantejar preguntes sus com gestionar eth territòri en encastres coma era energia, es recorsi, es infrastructures, es servicis…
Era presidenta dera Societat Andorrana de Ciències, Àngels Mach i Buch, presentèc eth libre El patrimoni del ferro al Pirineu, qu’acorrope es trabalhs dera darrèra edicion debanada ena ciutat basca d’Irun, dedicada precisament ath hèr coma element basic dera istòria dera cadea pirenenca. Reaument, aguest element a estat un gran vertebrador e connector des comarques des Pirenèus.
Encara que non realizèren comunicacions, eth libre que serà publicat damb es trabalhs d’aguesta edicion incorporarà tanben dus articles de tematica aranesa: “Er antic bordalat de Pujo, agregat de Salardú aué”, de Claudio Aventin-Boya, responsable d’Aran Culturau e “Arremerques demografiques en temps de Mn Jusèp Condò Sambeat ena Val d’Aran (1905-1919)”, de Tònho Peremartí i Font, activista culturau dera Associacion AranMedia Cultura.
Aguesta naua edicion des Amassades Transpirenenques a demostrat un còp mès era qualitat dera recèrca en Catalonha e en Aran.
Traduccion d’Agustí Farran.
