Laguens deth gran territòri dera lengua occitana, es catalans auem un punt d’amassada damb aqueth pòble frair, qu’ei era Val d’Aran. Er aranés ei era modalitat lingüistica pròpria, que pertanh ara branca gascona. E ei oficiau en tota Catalonha des der an 2006, damb eth nau Estatut d’Autonomia.
Era sua preséncia en sistèma educatiu, enes Administracions Publiques, atau coma era sua preséncia, tanben, encara qu’insufisenta, en determinadi mejans de comunicacion, contrasten damb era realitat dera lengua occitana enes auti territòris deth domeni lingüistic occitan. Eth prètzhèt immens der Institut d’Estudis Aranesi – Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana ei tanben ua airina basica dera promocion e era normativizacion dera lengua.
Mès era realitat obligue a non baishar era guarda. Es darrères enquèstes des censi lingüistics mòstren ua utilizacion insufisenta dera lengua en madeish territòri aranés. Sonque ei era lengua abituau entà un 23.5% des estatjants dera Val, encara que lèu un 30% l’identifiquen coma pròpria.
Maugrat tot, existissen donades positives qu’animen a non defalhir e contunhar era luta per aranés. Lèu un 80% dera poblacion l’enten e mès dera mitat reconeishen que lo saben parlar. Gràcies ath sistèma educatiu subertot, un 63.7% saben liéger e un 39.4% saben escríuer er aranés.
Aran ei ua pèça capitau entàs tèrres occitanes, mès tanben ei aqueth punt d’amassada lingüistic e culturau entre Occitans e Catalans.
Tèxt tradusit per Agustí Farran.
